- Langer uitademen dan inademen kalmeert je zenuwstelsel.
- De 4-7-8- en 4-6-ademhaling helpen bij stress en inslapen.
- De vierkante adem (4-4-4-4) geeft focus en wordt zelfs door hulpdiensten gebruikt.
- Oefen in een rustig moment, dan werkt het ook in een stressmoment.
Je ademt zo’n twintigduizend keer per dag, bijna altijd zonder erbij stil te staan. Toch is je adem een van de krachtigste instrumenten die je hebt. Hij is de enige lichaamsfunctie die zowel automatisch verloopt als bewust te sturen is. Daardoor vormt hij een brug tussen je wil en je zenuwstelsel. Bij stress adem je snel en hoog. Omgekeerd werkt het ook: wie langzaam en laag ademt, geeft zijn lichaam het signaal dat het veilig is.
Vijf technieken, van eenvoudig tot iets gevorderder. Wil je meteen meeademen? Gebruik de ademcirkel.
De basisregel: langer uit dan in
Als je inademt, versnelt je hartslag een heel klein beetje; als je uitademt, vertraagt hij. Een langere uitademing activeert zo het parasympathische zenuwstelsel, je ‘rust-en-herstelstand’. Dat is het principe achter bijna alle kalmerende ademoefeningen.
1. Buikademhaling
De basis van alles. In De symptomen van een paniekaanval uitgelegd lees je waarom: bij paniek adem je hoog en snel in je borst.
- Ga liggen of zitten Leg één hand op je borst en één op je buik.
- Adem in door je neus Laat je buik rijzen terwijl je borst zo stil mogelijk blijft.
- Adem rustig uit Door je neus of licht getuite lippen, en voel je buik zakken.
- Herhaal vijf minuten Zonder te forceren. Het gaat om rust, niet om zo diep mogelijk.
2. De 4-7-8-ademhaling
Bekend gemaakt door de Amerikaanse arts Andrew Weil en geïnspireerd op yogische ademtechnieken (pranayama). Veel mensen gebruiken haar om in slaap te vallen.
- Adem 4 tellen in door je neus.
- Houd 7 tellen je adem vast.
- Adem 8 tellen uit door je mond, met een zacht ‘wh’-geluid.
- Herhaal vier keer. Bouw langzaam op.
Word je licht in je hoofd? Verkort dan de tellen, bijvoorbeeld 2-3,5-4, en houd dezelfde verhouding aan.
3. De vierkante adem (box breathing)
Deze techniek wordt ook gebruikt door militairen, piloten en hulpverleners om in stressvolle situaties helder te blijven. Ze kalmeert, maar houdt je ook alert.
- 4 tellen inademen.
- 4 tellen vasthouden.
- 4 tellen uitademen.
- 4 tellen leeg blijven.
Stel je voor dat je met je aandacht de vier zijden van een vierkant volgt.
4. De 4-6-ademhaling (resonantieademhaling)
Hierbij adem je ongeveer 4 tellen in en 6 tellen uit, wat neerkomt op zo’n zes ademhalingen per minuut. Bij dat tempo valt je hartritme vaak mooi samen met je ademritme. Onderzoekers spreken van hartcoherentie. Ideaal om dagelijks vijf tot tien minuten te oefenen, bijvoorbeeld als deel van je ochtendritueel.
5. Wisselende neusgatademhaling (nadi shodhana)
Een klassieke pranayama-oefening uit de yoga, die evenwicht brengt.
- Sluit je rechterneusgat met je rechterduim en adem in door links.
- Sluit links met je ringvinger, open rechts en adem uit door rechts.
- Adem in door rechts, sluit rechts, open links en adem uit door links.
- Dat is één ronde Doe er vijf tot tien, rustig en zonder te forceren.
Wanneer gebruik je welke oefening?
| Moment | Oefening | Duur |
|---|---|---|
| Acute stress of paniek | Buikademhaling, langer uit dan in | 2 à 5 min |
| Voor het slapengaan | 4-7-8 of 4-6 | 4 rondes tot 10 min |
| Voor een examen of gesprek | Vierkante adem | 2 à 4 min |
| Dagelijkse oefening | 4-6 (resonantie) | 5 à 10 min |
| Voor meditatie of yoga | Wisselende neusgatademhaling | 5 à 10 rondes |
