Regenboogpadwandel mee op ons spiritueel pad
Straal 2 · Oranje · Liefde & intimiteit

Tantra: wat het is (en wat niet)

In het Westen klinkt tantra vooral als een belofte van urenlange extase. De oorspronkelijke traditie is breder, stiller en verrassender.

2.04 · 3 min lezenartikel
Twee handen die elkaar zacht raken in warm kaarslicht
✦ In één straal
  • Tantra ontstond in India rond de 5e–7e eeuw als ruime spirituele stroming binnen hindoeïsme en boeddhisme.
  • Seksualiteit is er maar één klein onderdeel van; centraal staat bewustzijn in alles wat je doet.
  • Westerse ‘neotantra’ legt de nadruk op aanwezigheid, adem en vertraging in intimiteit.
  • Begin eenvoudig: samen ademen, oogcontact, aanraken zonder doel.

Wie in het Westen ‘tantra’ hoort, denkt meestal aan seks: langer, intenser, spiritueler. Workshops beloven extase, boeken verklappen geheime technieken. Dat beeld klopt niet helemaal. De oorspronkelijke tantrische traditie uit India is breder, ouder en verrassend nuchter. En wat er in het Westen van gemaakt werd, heeft juist daardoor een eigen waarde.

Waar komt tantra vandaan?

Het woord tantra komt uit het Sanskriet en betekent onder meer ‘weefsel’ of ‘weefgetouw’: het verweven van draden tot een geheel. Tantra is geen godsdienst, maar een verzameling teksten en praktijken die ontstond in India, ruwweg vanaf de 5e tot 7e eeuw, zowel binnen het hindoeïsme (vooral in de verering van Shiva en Shakti) als binnen het boeddhisme.

Wat die stromingen delen, is een opvallend idee: het lichaam en de zintuiglijke wereld zijn geen obstakel op het spirituele pad, maar juist het middel. Waar veel ascetische tradities zich van de wereld afkeren, zoekt tantra het goddelijke midden in het leven: in adem, klank (mantra), beeld (mandala, yantra), ritueel en energie. De leer van de chakra’s en van de slapende kundalini-energie heeft er haar wortels.

Seksualiteit speelde in sommige tantrische scholen een rol, vaak als symbolisch of ritueel element. Maar het was nooit het hoofdthema. Het grootste deel van de teksten gaat over meditatie, mantra’s, rituelen en filosofie.

Wat is neotantra?

In de 20e eeuw maakten westerse leraren van tantra iets nieuws: neotantra. Daarin staan relaties, lichaamsbewustzijn en intimiteit centraal. Het is losgemaakt van de hindoeïstische of boeddhistische context en vermengd met inzichten uit psychologie, lichaamswerk en de seksuele revolutie.

Je kunt daar kritisch over zijn: het heeft weinig te maken met de oorspronkelijke traditie. Maar de kern van neotantra is wel waardevol en sluit mooi aan bij wat we schrijven in Hoe spirituele ontplooiing je seksleven ook kan verbeteren: vertragen, voelen, aanwezig zijn. Intimiteit als ontmoeting in plaats van prestatie.

Drie misverstanden over tantra

  • ‘Tantra is spirituele seks.’ Seks is hooguit één onderdeel. Tantra gaat over bewustzijn in alles wat je doet: eten, ademen, praten, aanraken.
  • ‘Tantra gaat over urenlang vrijen.’ Duur is geen doel. Het gaat om de kwaliteit van je aandacht, niet om de klok.
  • ‘Je hebt een leraar of workshop nodig.’ Voor de traditionele, religieuze tantra wel. Voor de eenvoudige oefeningen in aanwezigheid hieronder niet.

Vijf eenvoudige oefeningen voor koppels

Deze oefeningen gaan niet over technieken, maar over aandacht. Spreek vooraf af dat alles mag stoppen, op elk moment, zonder uitleg.

  1. Samen ademen Ga tegenover elkaar zitten of lig in lepeltjeshouding. Probeer je ademritme op elkaar af te stemmen, vijf minuten lang. Je hoeft niets anders te doen.
  2. Oogcontact Kijk elkaar drie minuten aan zonder te praten. Lachen mag, wegkijken ook. Het voelt vaak ongemakkelijk, en net daarom intiem.
  3. Aanraken zonder doel Om de beurt streel je de ander, tien minuten lang, zonder dat het ergens naartoe hoeft te leiden. De ander geeft aan wat fijn is.
  4. Hand op het hart Leg je hand op het hart van je partner, en hij of zij op het jouwe. Voel de hartslag. Zeg eventueel één zin over wat je op dat moment voelt.
  5. Nabespreken Wat voelde goed, wat was moeilijk? Eerlijk praten na intimiteit is misschien de meest tantrische oefening van allemaal. Tips daarvoor vind je in Eerlijk communiceren in je relatie.

Tantra zonder partner

Ook alleen kun je met het tantrische principe werken: bewust zijn in je lichaam. Ademhalingsoefeningen, vrij dansen, bewust douchen of bewust eten: telkens oefen je hetzelfde. Volledig aanwezig zijn in wat je ervaart. Wie zo met zichzelf omgaat, legt ook de basis voor zelfliefde.