- Rudolf Steiner (1861–1925) was een Oostenrijkse filosoof en de grondlegger van de antroposofie.
- In 1919 opende in Stuttgart de eerste vrijeschool (Steinerschool).
- In 1924 legde hij de basis voor de biodynamische landbouw.
- Het Goetheanum in Dornach (Zwitserland) is nog altijd het centrum van de antroposofie.
Een zeer mooie video over de visie en leer van Rudolf Steiner. Zeker de moeite om eens rustig te bekijken, bijvoorbeeld op de eerste dag van een nieuw jaar! (Engelstalig.)
Wie was Rudolf Steiner?
Rudolf Steiner werd in 1861 geboren in Kraljevec, toen een uithoek van Oostenrijk-Hongarije en vandaag Kroatië. Hij studeerde in Wenen natuurwetenschappen en filosofie en werkte jarenlang in Weimar aan de uitgave van de natuurwetenschappelijke geschriften van Goethe. In 1894 verscheen zijn filosofische hoofdwerk, De filosofie van de vrijheid.
Rond 1900 begon hij in theosofische kringen lezingen te geven over geestelijke onderwerpen. In 1902 werd hij secretaris-generaal van de Duitse afdeling van de Theosofische Vereniging. Maar zijn visie, sterk gericht op het westerse christendom en op een wetenschappelijke benadering van de geest, botste met de oosterse koers van de theosofen. Toen die bovendien de jonge Krishnamurti als komende wereldleraar naar voren schoven, kwam het tot een breuk. In 1912–1913 richtte Steiner de Antroposofische Vereniging op.
Antroposofie: wijsheid over de mens
Antroposofie betekent letterlijk ‘wijsheid over de mens’. Steiner zag het als een ‘geesteswetenschap’: een manier om de geestelijke wereld net zo nauwgezet te onderzoeken als de natuurwetenschap de stoffelijke wereld onderzoekt. Centrale thema’s zijn de mens als wezen van lichaam, ziel en geest, de ontwikkeling van het bewustzijn door de geschiedenis heen, en karma en reïncarnatie. Een van zijn uitspraken daarover vind je bij de karma-citaten: ‘niets is tevergeefs’.
Zijn verzameld werk, de Gesamtausgabe (afgekort GA), telt honderden delen: boeken, maar vooral uitgeschreven lezingen. Hij hield er naar schatting zesduizend.
Sporen die je vandaag nog ziet
- Vrijescholen en Steinerscholen. In 1919 opende in Stuttgart de eerste school, voor de kinderen van de arbeiders van de sigarettenfabriek Waldorf-Astoria; vandaar de internationale naam Waldorfschool. In Vlaanderen spreken we van Steinerscholen, in Nederland van vrijescholen. Er zijn er wereldwijd meer dan duizend.
- Biodynamische landbouw. In 1924 gaf Steiner in Koberwitz (toen Duitsland, nu Polen) een landbouwcursus die de basis werd van de biodynamische landbouw, met het keurmerk Demeter.
- Antroposofische geneeskunde. Samen met de arts Ita Wegman legde hij de basis voor een aanvullende geneeskunde; daaruit groeiden onder meer bedrijven als Weleda.
- Euritmie. Een bewegingskunst waarin klank en taal zichtbaar worden in gebaren.
- Architectuur. Het Goetheanum in Dornach, bij Bazel. Het eerste, houten gebouw brandde af in de oudejaarsnacht van 1922 op 1923; het tweede, in gewapend beton met organische vormen, werd na Steiners dood voltooid.
Steiner overleed in 1925 in Dornach.
Kritische kanttekeningen
Zoals bij elke grote spirituele leraar zijn er ook kritische stemmen. Wetenschappers wijzen erop dat de werkzaamheid van antroposofische geneesmiddelen en van de biodynamische preparaten niet overtuigend aangetoond is. En sommige uitspraken van Steiner over volkeren en rassen worden vandaag, ook binnen antroposofische kringen, als onaanvaardbaar gezien. Wie zijn werk leest, doet dat dus best zoals hij het zelf vroeg: niet als geloofsleer, maar als iets wat je toetst aan je eigen denken.
Steiner op het Regenboogpad
In het beeld van de zeven Leraren van Kennis staat Steiner onderaan, als vertegenwoordiger van Centraal-Europa, naast Helena Roerich en Alice A. Bailey.
